撒玛利亚妇人主日（复活后第五主日）

约翰福音 4:5–42

希腊文原文

⁵ ἔρχεται οὖν εἰς πόλιν τῆς Σαμαρείας λεγομένην Συχάρ, πλησίον τοῦ χωρίου ὃ ἔδωκεν Ἰακὼβ Ἰωσὴφ τῷ υἱῷ αὐτοῦ·

⁶ ἦν δὲ ἐκεῖ πηγὴ τοῦ Ἰακώβ. ὁ οὖν Ἰησοῦς κεκοπιακὼς ἐκ τῆς ὁδοιπορίας ἐκαθέζετο οὕτως ἐπὶ τῇ πηγῇ· ὥρα ἦν ὡσεὶ ἕκτη.

⁷ ἔρχεται γυνὴ ἐκ τῆς Σαμαρείας ἀντλῆσαι ὕδωρ. λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· δός μοι πιεῖν.

⁸ οἱ γὰρ μαθηταὶ αὐτοῦ ἀπεληλύθεισαν εἰς τὴν πόλιν ἵνα τροφὰς ἀγοράσωσι.

⁹ λέγει οὖν αὐτῷ ἡ γυνὴ ἡ Σαμαρεῖτις· πῶς σὺ Ἰουδαῖος ὢν παρ᾿ ἐμοῦ πιεῖν αἰτεῖς, οὔσης γυναικὸς Σαμαρείτιδος; οὐ γὰρ συγχρῶνται Ἰουδαῖοι Σαμαρείταις.

¹⁰ ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῇ· εἰ ᾔδεις τὴν δωρεὰν τοῦ Θεοῦ, καὶ τίς ἐστιν ὁ λέγων σοι, δός μοι πιεῖν, σὺ ἂν ᾔτησας αὐτόν, καὶ ἔδωκεν ἄν σοι ὕδωρ ζῶν.

¹¹ λέγει αὐτῷ ἡ γυνή· Κύριε, οὔτε ἄντλημα ἔχεις, καὶ τὸ φρέαρ ἐστὶ βαθύ· πόθεν οὖν ἔχεις τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν;

¹² μὴ σὺ μείζων εἶ τοῦ πατρὸς ἡμῶν Ἰακώβ, ὃς ἔδωκεν ἡμῖν τὸ φρέαρ, καὶ αὐτὸς ἐξ αὐτοῦ ἔπιε καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ καὶ τὰ θρέμματα αὐτοῦ;

¹³ ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῇ· πᾶς ὁ πίνων ἐκ τοῦ ὕδατος τούτου διψήσει πάλιν·

¹⁴ ὃς δι᾿ ἂν πίῃ ἐκ τοῦ ὕδατος οὗ ἐγὼ δώσω αὐτῷ, οὐ μὴ διψήσῃ εἰς τὸν αἰῶνα, ἀλλὰ τὸ ὕδωρ ὃ δώσω αὐτῷ, γενήσεται ἐν αὐτῷ πηγὴ ὕδατος ἁλλομένου εἰς ζωὴν αἰώνιον.

¹⁵ λέγει πρὸς αὐτὸν ἡ γυνή· Κύριε, δός μοι τοῦτο τὸ ὕδωρ, ἵνα μὴ διψῶ μηδὲ ἔρχωμαι ἐνθάδε ἀντλεῖν.

¹⁶ λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· ὕπαγε φώνησον τὸν ἄνδρα σου καὶ ἐλθὲ ἐνθάδε.

¹⁷ ἀπεκρίθη ἡ γυνὴ καὶ εἶπεν· οὐκ ἔχω ἄνδρα. λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· καλῶς εἶπας ὅτι ἄνδρα οὐκ ἔχω·

¹⁸ πέντε γὰρ ἄνδρας ἔσχες, καὶ νῦν ὃν ἔχεις οὐκ ἔστι σου ἀνήρ· τοῦτο ἀληθὲς εἴρηκας.

¹⁹ λέγει αὐτῷ ἡ γυνή· Κύριε, θεωρῶ ὅτι προφήτης εἶ σύ.

²⁰ οἱ πατέρες ἡμῶν ἐν τῷ ὄρει τούτῳ προσεκύνησαν· καὶ ὑμεῖς λέγετε ὅτι ἐν Ἱεροσολύμοις ἐστὶν ὁ τόπος ὅπου δεῖ προσκυνεῖν.

²¹ λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· γύναι, πίστευσόν μοι ὅτι ἔρχεται ὥρα ὅτε οὔτε ἐν τῷ ὄρει τούτῳ οὔτε ἐν Ἱεροσολύμοις προσκυνήσετε τῷ πατρί.

²² ὑμεῖς προσκυνεῖτε ὃ οὐκ οἴδατε, ἡμεῖς προσκυνοῦμεν ὃ οἴδαμεν· ὅτι ἡ σωτηρία ἐκ τῶν Ἰουδαίων ἐστίν.

²³ ἀλλ᾿ ἔρχεται ὥρα, καὶ νῦν ἐστιν, ὅτε οἱ ἀληθινοὶ προσκυνηταὶ προσκυνήσουσι τῷ πατρὶ ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ· καὶ γὰρ ὁ πατὴρ τοιούτους ζητεῖ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτόν.

²⁴ πνεῦμα ὁ Θεός, καὶ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτὸν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν.

²⁵ λέγει αὐτῷ ἡ γυνή· οἶδα ὅτι Μεσσίας ἔρχεται ὁ λεγόμενος Χριστός· ὅταν ἔλθῃ ἐκεῖνος, ἀναγγελεῖ ἡμῖν πάντα.

²⁶ λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· ἐγώ εἰμι ὁ λαλῶν σοι.

²⁷ καὶ ἐπὶ τούτῳ ἦλθον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, καὶ ἐθαύμασαν ὅτι μετὰ γυναικὸς ἐλάλει· οὐδεὶς μέντοι εἶπε, τί ζητεῖς ἢ τί λαλεῖς μετ᾿ αὐτῆς;

²⁸ Ἀφῆκεν οὖν τὴν ὑδρίαν αὐτῆς ἡ γυνὴ καὶ ἀπῆλθεν εἰς τὴν πόλιν, καὶ λέγει τοῖς ἀνθρώποις·

²⁹ δεῦτε ἴδετε ἄνθρωπον ὃς εἶπέ μοι πάντα ὅσα ἐποίησα· μήτι οὗτός ἐστιν ὁ Χριστός;

³⁰ ἐξῆλθον οὖν ἐκ τῆς πόλεως καὶ ἤρχοντο πρὸς αὐτόν.

³¹ Ἐν δὲ τῷ μεταξὺ ἠρώτων αὐτὸν οἱ μαθηταὶ λέγοντες· ραββί, φάγε.

³² ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· ἐγὼ βρῶσιν ἔχω φαγεῖν, ἣν ὑμεῖς οὐκ οἴδατε.

³³ ἔλεγον οὖν οἱ μαθηταὶ πρὸς ἀλλήλους· μή τις ἤνεγκεν αὐτῷ φαγεῖν;

³⁴ λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· ἐμὸν βρῶμά ἐστιν ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με καὶ τελειώσω αὐτοῦ τὸ ἔργον.

³⁵ οὐχ ὑμεῖς λέγετε ὅτι ἔτι τετράμηνός ἐστι καὶ ὁ θερισμὸς ἔρχεται; ἰδοὺ λέγω ὑμῖν, ἐπάρατε τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑμῶν καὶ θεάσασθε τὰς χώρας, ὅτι λευκαί εἰσι πρὸς θερισμὸν ἤδη.

³⁶ καὶ ὁ θερίζων μισθὸν λαμβάνει καὶ συνάγει καρπὸν εἰς ζωὴν αἰώνιον, ἵνα καὶ ὁ σπείρων ὁμοῦ χαίρῃ καὶ ὁ θερίζων.

³⁷ ἐν γὰρ τούτῳ ὁ λόγος ἐστὶν ὁ ἀληθινός, ὅτι ἄλλος ἐστὶν ὁ σπείρων καὶ ἄλλος ὁ θερίζων.

³⁸ ἐγὼ ἀπέστειλα ὑμᾶς θερίζειν ὃ οὐχ ὑμεῖς κεκοπιάκατε· ἄλλοι κεκοπιάκασι, καὶ ὑμεῖς εἰς τὸν κόπον αὐτῶν εἰσεληλύθατε.

³⁹ Ἐκ δὲ τῆς πόλεως ἐκείνης πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς αὐτὸν τῶν Σαμαρειτῶν διὰ τὸν λόγον τῆς γυναικός, μαρτυρούσης ὅτι εἶπέ μοι πάντα ὅσα ἐποίησα.

⁴⁰ ὡς οὖν ἦλθον πρὸς αὐτὸν οἱ Σαμαρεῖται, ἠρώτων αὐτὸν μεῖναι παρ᾿ αὐτοῖς· καὶ ἔμεινεν ἐκεῖ δύο ἡμέρας.

⁴¹ καὶ πολλῷ πλείους ἐπίστευσαν διὰ τὸν λόγον αὐτοῦ,

⁴² τῇ τε γυναικὶ ἔλεγον ὅτι οὐκέτι διὰ τὴν σὴν λαλιὰν πιστεύομεν· αὐτοὶ γὰρ ἀκηκόαμεν, καὶ οἴδαμεν ὅτι οὗτός ἐστιν ἀληθῶς ὁ σωτὴρ τοῦ κόσμου ὁ Χριστός.

中文（和合本）

⁵于是到了撒马利亚的一座城，名叫叙加，靠近雅各给他儿子约瑟的那块地。

⁶在那里有雅各井；耶稣因走路困乏，就坐在井旁。那时约有午正。

⁷有一个撒马利亚的妇人来打水。耶稣对她说：「请你给我水喝。」

⁸（那时门徒进城买食物去了。）

⁹撒马利亚的妇人对他说：「你既是犹太人，怎么向我一个撒马利亚妇人要水喝呢？」原来犹太人和撒马利亚人没有来往。

¹⁰耶稣回答说：「你若知道　神的恩赐，和对你说『给我水喝』的是谁，你必早求他，他也必早给了你活水。」

¹¹妇人说：「先生，没有打水的器具，井又深，你从哪里得活水呢？

¹²我们的祖宗雅各将这井留给我们，他自己和儿子并牲畜也都喝这井里的水，难道你比他还大吗？」

¹³耶稣回答说：「凡喝这水的还要再渴；

¹⁴人若喝我所赐的水就永远不渴。我所赐的水要在他里头成为泉源，直涌到永生。」

¹⁵妇人说：「先生，请把这水赐给我，叫我不渴，也不用来这么远打水。」

¹⁶耶稣说：「你去叫你丈夫也到这里来。」

¹⁷妇人说：「我没有丈夫。」耶稣说：「你说没有丈夫是不错的。

¹⁸你已经有五个丈夫，你现在有的并不是你的丈夫。你这话是真的。」

¹⁹妇人说：「先生，我看出你是先知。

²⁰我们的祖宗在这山上礼拜，你们倒说，应当礼拜的地方是在耶路撒冷。」

²¹耶稣说：「妇人，你当信我。时候将到，你们拜父，也不在这山上，也不在耶路撒冷。

²²你们所拜的，你们不知道；我们所拜的，我们知道，因为救恩是从犹太人出来的。

²³时候将到，如今就是了，那真正拜父的，要用心灵和诚实拜他，因为父要这样的人拜他。

²⁴神是个灵（或无个字），所以拜他的必须用心灵和诚实拜他。」

²⁵妇人说：「我知道弥赛亚（就是那称为基督的）要来；他来了，必将一切的事都告诉我们。」

²⁶耶稣说：「这和你说话的就是他！」

²⁷当下门徒回来，就希奇耶稣和一个妇人说话；只是没有人说：「你是要甚么？」或说：「你为甚么和她说话？」

²⁸那妇人就留下水罐子，往城里去，对众人说：

²⁹「你们来看！有一个人将我素来所行的一切事都给我说出来了，莫非这就是基督吗？」

³⁰众人就出城，往耶稣那里去。

³¹这其间，门徒对耶稣说：「拉比，请吃。」

³²耶稣说：「我有食物吃，是你们不知道的。」

³³门徒就彼此对问说：「莫非有人拿甚么给他吃吗？」

³⁴耶稣说：「我的食物就是遵行差我来者的旨意，做成他的工。

³⁵你们岂不说『到收割的时候还有四个月』吗？我告诉你们，举目向田观看，庄稼已经熟了（原文是发白），可以收割了。

³⁶收割的人得工价，积蓄五谷到永生，叫撒种的和收割的一同快乐。

³⁷俗语说：『那人撒种，这人收割』，这话可见是真的。

³⁸我差你们去收你们所没有劳苦的；别人劳苦，你们享受他们所劳苦的。」

³⁹那城里有好些撒马利亚人信了耶稣，因为那妇人作见证说：「他将我素来所行的一切事都给我说出来了。」

⁴⁰于是撒马利亚人来见耶稣，求他在他们那里住下，他便在那里住了两天。

⁴¹因耶稣的话，信的人就更多了，

⁴²便对妇人说：「现在我们信，不是因为你的话，是我们亲自听见了，知道这真是救世主。」

更大的文意单元

整章构成本主日经文的较大语境。它包括今天所读的撒玛利亚人归信的记载，然后是回到迦百农，基督在那里医治一个大臣的儿子。第一个单元以撒玛利亚人宣认基督“真是救世主”结束。第二个单元是一个神迹故事，印证了前面的宣认：“耶稣对他说：「回去吧，你的儿子活了！」那人信耶稣所说的话就回去了。……这是耶稣在加利利行的第二件神迹，是他从犹太回去以后行的。”（约翰福音 4:50、54）整章充满了双关语、反讽，以及在宗教和族群层面上跨越界限和禁忌的非凡事例。基督真是“救世主”（约翰福音 4:42）。

注释

保罗教导说，神的福音无非就是“神从前借众先知在圣经上所应许的”（罗马书 1:1–2）。这应许要借着他顺服的仆人来实现（以赛亚书 42；49；50；52–53）。然而，既然他是万人唯一的神，他的救恩不仅要邀请那不顺服的雅各（他曾被判在流亡中死亡）进入新耶路撒冷，也要邀请万国，包括遥远的众海岛和地极：

“看哪，我的仆人―我所扶持所拣选、心里所喜悦的！我已将我的灵赐给他；他必将公理传给外邦。……压伤的芦苇，他不折断；将残的灯火，他不吹灭。他凭真实将公理传开。他不灰心，也不丧胆，直到他在地上设立公理；海岛都等候他的训诲。创造诸天，铺张穹苍，将地和地所出的一并铺开，赐气息给地上的众人，又赐灵性给行在其上之人的　神耶和华，他如此说：……现在他说：你作我的仆人，使雅各众支派复兴，使以色列中得保全的归回尚为小事，我还要使你作外邦人的光，叫你施行我的救恩，直到地极。”（以赛亚书 42:1、3b–5；49:6）

今天的福音经文正是这样结束的：非犹太人的撒玛利亚人终于“知道这真是救世主”。

然而，撒玛利亚人要放弃他们的山，正如犹太人要放弃他们的耶路撒冷。神的“真理”在于：他不是一尊需要殿宇的偶像。相反，他在先知应许的“话语”中启示了自己，这话语最终被定为经文。同样，这位神也在已实现之应许的使徒“话语”中启示自己，这话语同样被定为经文，即约翰福音［参看复活节和圣多马主日经文的释经注释］。因此，对撒玛利亚人而言，耶稣的“话语”就是活水，正如对他的门徒而言，他的“话语”就是生命的粮（约翰福音 6:68）。我们这段经文与生命之粮那段经文的密切关联显而易见：耶稣对撒玛利亚妇人所说的话，被称为“你们不知道的食物”（约翰福音 4:32）。这食物就是宣告蕴含在经文中的神的旨意（约翰福音 4:34），而这正是约翰福音自始至终所呈现的耶稣所做的事。

在这卷福音书中，耶稣是“道路、真理、生命”，也就是说，他“借着他的话语”指明人为了得着永生所当走的真道路。的确，这个回答是对多马说的，多马当时问基督要往哪里去、又怎样才能到那里（约翰福音 14:5）。此外，耶稣在回答中插进一句：“我对你们所说的话，不是凭着自己说的，乃是住在我里面的父做他自己的事。”因此，神引领我们归向他自己，是借着耶稣的教导，而不是借着他的“位格”（若不借着我，没有人能到父那里去）：耶稣的“话语”就是神的“作为”。甚至神末世审判的“作为”，也将借着耶稣审判的“话语”来“成就”：

“耶稣对他们说：「我实实在在地告诉你们，子凭着自己不能做甚么，惟有看见父所做的，子才能做；父所做的事，子也照样做。父爱子，将自己所做的一切事指给他看，还要将比这更大的事指给他看，叫你们希奇。父怎样叫死人起来，使他们活着，子也照样随自己的意思使人活着。父不审判甚么人，乃将审判的事全交与子，叫人都尊敬子如同尊敬父一样。不尊敬子的，就是不尊敬差子来的父。我实实在在地告诉你们，那听我话、又信差我来者的，就有永生；不至于定罪，是已经出死入生了。我实实在在地告诉你们，时候将到，现在就是了，死人要听见　神儿子的声音，听见的人就要活了。因为父怎样在自己有生命，就赐给他儿子也照样在自己有生命，并且因为他是人子，就赐给他行审判的权柄。你们不要把这事看作希奇。时候要到，凡在坟墓里的，都要听见他的声音，就出来：行善的，复活得生；作恶的，复活定罪。「我凭着自己不能做甚么，我怎么听见就怎么审判。我的审判也是公平的；因为我不求自己的意思，只求那差我来者的意思。」”（约翰福音 5:19–30）

延伸阅读

Charles H. Talbert，Reading John，Crossroads Publishing Company，纽约，1992 年，第 111 页以下。

保罗·纳迪姆·塔拉齐（Paul Nadim Tarazi），New Testament Introduction, Vol. 3: Johannine Writings，St Vladimir’s Seminary Press，纽约州克雷斯特伍德，2004 年，第 156–159 页。