Ευρύτερη νοηματική ενότητα
Η ενότητα αυτή εκτείνεται στο Μάρκ. 8:22–10:52. Αυτό φαίνεται από την εναρκτήρια διήγηση της θεραπείας του τυφλού που αρχίζει στο 8:22 και από την κατάληξή της με τη θεραπεία του τυφλού Βαρτιμαίου στο 10:46–52. Στην ενότητα αυτή βρίσκονται επίσης οι τρεις προρρήσεις του Χριστού, στις οποίες διδάσκει στους μαθητές του για το πάθος και τη σταύρωσή του. Τα κεντρικά ζητήματα είναι αφενός η τύφλωση των μαθητών απέναντι στη διδασκαλία του Ιησού και αφετέρου το ευαγγέλιο του σταυρού (Α΄ Κορ. 1:18). Είναι σημαντικό ότι η εισαγωγή του σημερινού αναγνώσματος είναι η επιτίμηση του Πέτρου, ο οποίος, τυφλωμένος από τη δική του παρανόηση, αναγκάζει τον Χριστό να τον επιτιμήσει με τη σκληρότερη λέξη: «Σατανά». Το κλειδί τελικά είναι να αφήσουμε τον Χριστό να μας θεραπεύσει διά της πίστεως και στη συνέχεια να τον ακολουθήσουμε «ἐν τῇ ὁδῷ», όπως θα κάνει ο Βαρτιμαίος στο τέλος της ενότητας.
Σημειώσεις
Η περικοπή αυτή ακολουθεί αμέσως τη σκληρή επιτίμηση του Ιησού προς τον Πέτρο, τον οποίο αποκάλεσε «Σατανά» (8:33). Ο Πέτρος δεν κατάλαβε ότι το αληθινό ευαγγέλιο είναι εκείνο στο οποίο ο ίδιος συμφώνησε στη σύσκεψη της Ιερουσαλήμ (Γαλ. 2:1–10) και από το οποίο έπειτα υπαναχώρησε στην Αντιόχεια (Γαλ. 2:11–14). Το αληθινό ευαγγέλιο (βλ. «ἡ ἀλήθεια τοῦ εὐαγγελίου» στο Γαλ. 2:5, 14) το κήρυττε σταθερά ο Παύλος, ο οποίος το αποκαλεί «ο λόγος, δηλαδή ο λόγος που φέρει το νόημα του σταυρού» (Ὁ λόγος γὰρ ὁ τοῦ σταυροῦ) (Α΄ Κορ. 1:18), δηλαδή το ευαγγέλιο που παρουσιάζει τον μεσσία του Θεού ως «κατάρα» (Γαλ. 3:13). Έτσι ο μεσσίας αυτός γίνεται, κατά τον Παύλο: «ημείς δε κηρύττομεν Χριστόν εσταυρωμένον, εις μεν τους Ιουδαίους σκάνδαλον, εις δε τους Έλληνας μωρίαν, εις αυτούς όμως τους προσκεκλημένους, Ιουδαίους τε και Έλληνας, Χριστόν Θεού δύναμιν και Θεού σοφίαν·» (Α΄ Κορ. 1:23–24). Τη σύνδεση με «το ευαγγέλιο» την καθιστά σαφή ο Μάρκος, ο οποίος, μόνος από όλους τους ευαγγελιστές, προσθέτει «καὶ τοῦ εὐαγγελίου» μετά το «ἕνεκεν ἐμοῦ» (Μάρκ. 8:35· πρβλ. Ματθ. 16:25· Λουκ. 9:24). Ότι η παρούσα περικοπή συνεχίζει την κριτική της προς τον Πέτρο και τους ομοίους του διακρίνεται από το ότι το ρήμα «ἀπαρνησάσθω», που χρησιμοποιείται εδώ στο Μάρκ. 8:34, απαντά αργότερα στον Μάρκο άλλες τρεις φορές, όλες σε αναφορά προς την άρνηση του Ιησού από τον Πέτρο (14:30, 31, 72).
Περαιτέρω ενδείξεις ότι ο Πέτρος κρίνεται εδώ υπό το φως του «ευαγγελίου», το οποίο δεν είναι άλλο από το ευαγγέλιο που κήρυξε ο Παύλος (βλ. «τὸ εὐαγγέλιόν μου» στα Ρωμ. 2:16· 16:25· Β΄ Τιμ. 2:8 και «τὸ εὐαγγέλιον ἡμῶν» στα Β΄ Κορ. 4:3· Α΄ Θεσ. 1:5· Β΄ Θεσ. 2:14), είναι οι εξής:
- Το αντιθετικό ζεύγος «κερδήσῃ» και «ζημιωθῇ» απαντά στο Φιλ. 3:7–8.
- Η αντίθεση ανάμεσα στο «σῶσαι» (από τη ρίζα σῶ—, όπως στο σωτηρια) και στο «ἀπολέσει» (από την ίδια ρίζα με το απωλεια)· βλ. Φιλ. 1:28.
- Η αναφορά στην «ντροπή» που σχετίζεται με το ευαγγέλιο (Ρωμ. 1:16· Β΄ Τιμ. 1:8) ή με τον σταυρό (Α΄ Κορ. 1:23–27)· βλ. επίσης το «καύχημα» (το αντίθετο της ντροπής) που σχετίζεται με το ευαγγέλιο (Β΄ Κορ. 10:16–17· Φιλ. 2:14–16) ή με τον σταυρό (Γαλ. 6:14).
Ενδιαφέρον χωρίο είναι το Φιλ. 3:18–20: «Διότι περιπατούσι πολλοί, τους οποίους σας έλεγον πολλάκις, τώρα δε και κλαίων λέγω, ότι είναι οι εχθροί του σταυρού του Χριστού, των οποίων το τέλος είναι απώλεια, των οποίων ο Θεός είναι η κοιλία, και η δόξα αυτών είναι εν τη αισχύνη αυτών, οίτινες φρονούσι τα επίγεια. Διότι το πολίτευμα ημών είναι εν ουρανοίς, οπόθεν και προσμένομεν Σωτήρα τον Κύριον Ιησούν Χριστόν,»
Περαιτέρω βιβλιογραφία
Sharyn Dowd, Reading Mark, Smith & Helwys Publishers, Macon, GA, 2000.
Παύλος Ναντίμ Ταράζι (Paul Nadim Tarazi), New Testament Introduction, Vol. 1: Paul and Mark, St Vladimir’s Seminary Press, Crestwood, NY, 1999· σ. 187–190.
Παύλος Ναντίμ Ταράζι (Paul Nadim Tarazi), New Testament Introduction, Vol. 2: Luke and Acts, St Vladimir’s Seminary Press, Crestwood, NY, 2001· σ. 72.